Nafile oruç hangi günlerde tutulur, hangi günlerde tutulmaz?

Nafile oruç nedir?

Nafile oruç, kişinin üzerine farz ya da vacip olmadığı hâlde, kendi isteğiyle Ramazan dışında tuttuğu oruçtur [K200] [P1]. Oruç İlmihali bu oruçları üçe ayırır: Hz. Peygamber’in düzenli tuttuğu oruçlar (mesnun), bazen tutup bazen ara verdiği oruçlar (mendup veya müstehap) ve günü ile sayısını kişinin kendisinin belirlediği oruçlar (mutlak nafile). Mutlak nafile oruç, yasak günler dışında dilendiği kadar tutulabilir [P2].

Tutulması tavsiye edilen günler

Şevval ayında altı gün

Ramazan’ın ardından Şevval ayında altı gün oruç tutmak müstehaptır [K207] [P1]. Kurul bu konuda, Ramazan orucuna Şevval’den altı gün ekleyenin bütün yılı oruçlu geçirmiş gibi olacağını bildiren hadise dayanır (Müslim, Sıyâm, 204 [1164]) [K207]. Bu altı gün art arda da tutulabilir, aralıklı olarak da [K207] [P1].

Şevval’in ilk günü Ramazan Bayramı’nın birinci günüdür ve o gün oruç tutulmaz [K202] [K229]. Bayram günleriyle ilgili ayrıntı aşağıdaki “Oruç tutulmayan günler” bölümündedir.

Şevval orucu kaza orucuyla birleştirilebilir mi?

Hayır. Bir oruçta aynı anda hem kazaya hem nafileye niyet etmek geçerli değildir; Şevval’de tutulan her oruç için bunlardan yalnızca birine niyet edilir [K207] [P1]. Şevval’de nafile niyetiyle tutulan oruç, Ramazan’dan kalan orucun yerine geçmez; Ramazan borcunun ayrıca kaza edilmesi farzdır [K207] [P1]. Kişi Şevval ayında Ramazan’dan kalan oruçlarına niyet ederek oruç tutarsa bunlar kaza orucu olarak tutulmuş olur [K207].

Kaza oruçlarınızı saymak için kaza orucu takip aracını kullanabilirsiniz.

Zilhicce’nin ilk dokuz günü ve arefe

Zilhicce ayının ilk dokuz gününde oruç tutmak müstehap kabul edilir; dileyen bu günlerin hepsini, dileyen bir kısmını tutar [K206]. Bu günlerin sonuncusu olan 9 Zilhicce, yani Kurban Bayramı arefesi, Kurul’a göre dinde ayrı bir öneme sahiptir. Kurul, arefe orucunun önceki ve sonraki yılın günahlarına kefaret olmasının umulduğunu bildiren hadisi aktarır (Müslim, Sıyâm, 196-197 [1162]) [K206].

Hacda bulunanlar için durum farklıdır: ibadetlerini aksatmamak ve güçsüz düşmemek için arefe günü oruç tutmamaları daha uygun görülür [K206] [K209].

Kurul’a göre Fecr suresinin 2. ayetinde geçen “on gece” ifadesiyle, tercih edilen yoruma göre Zilhicce’nin ilk on gecesi kastedilir [K301]. Kurul, bu on günde işlenen salih amelden Allah katında daha sevimli bir amel bulunmadığını bildiren hadisi aktarır (Ebû Dâvûd, Savm, 61 [2438]; bk. Buhârî, ‘Îdeyn, 11 [969]) [K301]. Kurul bu günlerin faziletini, hac ibadetinin bu ayda yapılmasına bağlar [K301].

Muharrem ayı ve aşure günü

Muharrem ayında oruç tutmak müstehaptır [K208]. Kurul, Ramazan’dan sonra en faziletli orucun Muharrem’de tutulan oruç olduğunu bildiren hadisi aktarır (Müslim, Sıyâm, 202-203 [1163]) [K205] [K208]. Bu ayın başında, sonunda ya da ortasında (13, 14 ve 15. günler) oruç tutulabilir [K208].

Muharrem’in onuncu günü aşure günüdür [K205] [P1]. Kurul’a göre aşure orucunda önemli olan, o günü tek başına tutmamaktır: ya bir önceki ya da bir sonraki gün eklenerek iki gün, ya da her ikisi eklenerek üç gün tutulur [K208]. İslam İlmihali de Muharrem’in 9. gününü 10. günüyle ya da 10. gününü 11. günüyle birlikte tutmayı sünnet olarak sayar [P3]. Yalnızca aşure günü oruç tutmak ise mekruh görülmüştür [K209] [P3].

Hicri ayların 13, 14 ve 15. günleri (eyyâm-ı bîd)

Ayın en parlak göründüğü dönem olduğu için bu günlere “aydınlık günler” anlamında eyyâm-ı bîd denir [K204]. Kurul, Hz. Peygamber’in her ayın bu günlerinde oruç tutmayı tavsiye ettiğini aktarır (Ebû Dâvûd, Savm, 68 [2449]; Tirmizî, Savm, 54 [761]) [K204]. İslam İlmihali hicri ayların 13, 14 ve 15. günlerinde oruç tutmayı müstehap oruçlar arasında sayar [P3]. Oruç İlmihali’ne göre her aydan üç gün oruç tutmak tavsiye edilmiştir ve bu üç günü eyyâm-ı bîde denk getirmek daha iyidir [P2].

Bu günler hicri takvime göre belirlendiği için miladi tarihleri her ay değişir.

Pazartesi ve perşembe

İslam İlmihali haftanın pazartesi ve perşembe günlerinde oruç tutmayı müstehap oruçlar arasında sayar [P3]. Kurul da Hz. Peygamber’in pazartesi ve perşembe günleri oruç tuttuğunu aktarır (Kurul’un gösterdiği kaynaklar: Müslim, Sıyâm, 196-197 [1162]; Nesâî, Sıyâm, 70 [2372]; İbn Mâce, Sıyâm, 41-42 [1733, 1739-1740]) [K212].

Dâvûd orucu

Bir gün oruç tutup ertesi gün tutmamaya Dâvûd orucu denir; adını Hz. Dâvûd’un bu şekilde oruç tutmasından alır [K210] [P2]. Kurul, Hz. Peygamber’in bu orucu en faziletli oruç olarak andığını (Nesâî, Sıyâm, 76 [2388]; bk. Buhârî, Ehâdîsü’l-enbiyâ, 38 [3420], Savm, 56 [1976]; Müslim, Sıyâm, 181 [1159]) ve Allah’ın en çok sevdiği oruç olarak nitelediğini (Buhârî, Teheccüd, 7 [1131]; Müslim, Sıyâm, 189-190 [1159]) aktarır [K210].

Receb, Şaban ve kandiller

Hz. Peygamber Receb ve Şaban aylarında diğer aylara göre daha çok nafile oruç tutmuş, ancak Ramazan dışında hiçbir ayı baştan sona oruçlu geçirmemiştir [K213] [P1]. Bu yüzden Receb ve Şaban’ı aralıksız oruçla geçirmenin dinî bir dayanağı yoktur; sağlığı elverişli olan kişi bu aylarda dilediği kadar nafile oruç tutabilir [K213] [P1].

Mübarek gün ve gecelere özgü, farz veya vacip gibi bağlayıcı bir ibadet şekli yoktur [K208]. Kurul, faziletli sayılan gün ve geceleri ibadetle geçirmenin müstehap olduğunu söyleyen âlimler bulunduğunu aktarır [K212].

Kandil için oruç tutmak isteyen kişi açısından şunu bilmek gerekir: dinî açıdan yeni gün güneşin batmasıyla başlar ve gece kendisinden sonraki gündüze bağlıdır. Bu nedenle kandil orucunun asıl günü, kandil gecesini izleyen gündür; bununla birlikte kandilden önceki günle birlikte de tutulabilir [K211].

Oruç tutulmayan veya tutulması hoş görülmeyen günler

Kurul, bazı günlerde oruç tutmanın haram veya tahrîmen mekruh, bazılarında ise tenzîhen mekruh olduğunu belirtir [K209].

Bayram günleri

Ramazan Bayramı’nın birinci gününde ve Kurban Bayramı’nın dört gününde oruç tutmak tahrîmen mekruhtur [K202] [P1] [P3]. Ramazan Bayramı’nda bu yasak yalnızca birinci gün içindir [K209]. Oruç İlmihali, bu günlerde oruç tutmanın haram olduğu yönünde bir görüş de bulunduğunu belirtir [P2].

Kurul bunun gerekçesini bayram günlerinin yeme, içme ve sevinç günleri olmasıyla açıklar: Ramazan Bayramı’nın ilk günü bir aylık orucun ardından gelen toplu bir iftar, Kurban Bayramı günleri de ziyafet günleridir [K202] [K209].

Bu günlerde Ramazan orucunun kazası da tutulmaz [P1]. Gün belirtilmeden adanan oruçlar da Ramazan ve oruç tutulması yasak günlerin dışında tutulur [K203] [P2]; ayrıntı için adak orucu sayfasına bakabilirsiniz.

Yalnızca cuma günü

Sadece cuma gününü seçerek nafile oruç tutmak tenzîhen mekruh görülmüştür [K201] [P1]. Kurul’a göre bunun nedeni cumanın Müslümanların haftalık bayramı sayılmasıdır [K201]. Cuma günü nafile oruç tutmak isteyenin bir gün öncesini veya sonrasını da tutması uygun olur [K201] [P1]. Cuma günü kaza orucu ya da adak orucu tutmakta ise sakınca yoktur [K201] [P1].

İslam İlmihali, yalnızca cumartesi gününü oruçla geçirmeyi de tenzîhen mekruh oruçlar arasında sayar [P3].

Şek günü ve “Ramazan’ı karşılama” orucu

Ramazan’ı karşılamak amacıyla oruç tutmanın dinî bir dayanağı yoktur [K109] [P1]. Ramazan girmemişken, girmiş olabileceği düşüncesiyle ihtiyaten Ramazan’dan bir iki gün önce oruç tutmak mekruhtur; bu güne şek günü denir [K109] [K209] [P1]. Ancak Ramazan’ı karşılama niyeti taşımadan, örneğin düzenli olarak tuttuğu nafile oruç o güne denk gelen kişinin o gün oruç tutmasında sakınca yoktur [K109] [P1].

Visal orucu ve yılın tamamını oruçlu geçirmek

İki veya daha fazla günü arada iftar etmeden birbirine bağlayarak oruç tutmak (visal orucu) mekruhtur [K209] [P3]. İslam İlmihali, kişiyi zayıf düşürdüğü ve orucu alışkanlığa dönüştürdüğü için yılın tamamını oruçlu geçirmeyi de mekruh sayar [P3].

Başlanan nafile oruç bozulursa

Nafile de olsa başlanan bir ibadetin tamamlanması gerekir; bu yüzden bozulan nafile orucun kaza edilmesi Hanefîlere göre vaciptir [K200] [P1]. Oruç İlmihali, Şâfiî mezhebine göre başlanan nafile ibadeti tamamlamak vacip olmadığından bozulan nafile orucun kazasının gerekmediğini belirtir [P2]. İslam İlmihali, nafile orucu bir özür olmadan bozmayı mekruh sayar [P3].

Oruç İlmihali’ne göre nafile oruçluyken bir yemeğe davet edilen kişi davete katılıp orucunu bozabilir, hatta bozması daha uygundur [P2].

Nafile oruca ne zaman niyet edilir?

Nafile oruca, güneşin batışından ertesi gün güneşin tepe noktasına gelmesinden öncesine kadar niyet edilebilir. Gündüz yapılan niyetin geçerli olması için imsaktan beri bir şey yenip içilmemiş ve orucu bozan bir şey yapılmamış olması gerekir [P1].

2027’de nafile oruçla ilgili günler

Aşağıdaki tarihler Diyanet İşleri Başkanlığı’nın 2027 Dini Günler Listesi’nden alınmıştır [K229].

Gün	Hicri tarih	Miladi tarih	Not
Ramazan Bayramı (1. gün)	1 Şevval 1448	9 Mart 2027, Salı	Oruç tutulmaz; Şevval ayı bu gün başlar
Ramazan Bayramı (2. ve 3. gün)	2-3 Şevval 1448	10-11 Mart 2027
Zilkade ayının başlangıcı	1 Zilkade 1448	8 Nisan 2027, Perşembe	Şevval ayı bu tarihten önce sona erer
Zilhicce ayının başlangıcı	1 Zilhicce 1448	7 Mayıs 2027, Cuma
Arefe	9 Zilhicce 1448	15 Mayıs 2027, Cumartesi
Kurban Bayramı (1-4. gün)	10-13 Zilhicce 1448	16-19 Mayıs 2027	Oruç tutulmaz
Hicri yılbaşı	1 Muharrem 1449	6 Haziran 2027, Pazar
Aşure günü	10 Muharrem 1449	15 Haziran 2027, Salı	Tek başına değil; bir gün öncesi, sonrası ya da ikisiyle birlikte tutulur