Ramazan'ın başlangıcı nasıl belirlenir? Hilalin görülmesi şart mı?

Ramazan, başlangıcı ve bitişi ayın hareketlerine göre belirlenen kamerî bir aydır ve ay takvimine göre her yıl farklı bir tarihe denk gelir. Bu yüzden oruca başlamadan önce Ramazan ayının girdiğini tespit etmek gerekir [K108]. Bu sayfa, bu tespitin Diyanet’e göre nasıl yapıldığını anlatır. Diyanet’in açıkladığı 2027 Ramazan tarihleri imsakiye rehberinde yer alır.

Hilali gözle görmek şart mı?

Din İşleri Yüksek Kurulu’na (DİYK) göre hayır. Kurul, Hz. Peygamber’in hilali görerek oruca başlamayı öğütleyen sözlerini (Müslim, Sıyâm, 19-20 [1081]; bk. Buhârî, Savm, 5, 11 [1900, 1909]) diğer rivayetlerle birlikte değerlendirir ve bunların amacının, o günün şartlarında en uygun yöntemi öğretmek olduğu sonucuna varır [K108]. Kurul’a göre çıplak gözle görmek tek yöntem olduğu için değil, o dönemde en sağlıklı sonucu veren yöntem olduğu için öngörülmüştür [K108].

Hilal gözetlemenin amacı Ramazan’ın girip girmediğini anlamaktır; bu amaca götüren başka yöntemlerden yararlanmak da mümkündür. Kurul, kamerî ayların başlangıcını hesap yöntemiyle belirlemenin meşru olduğunu açıkça belirtir [K108] [P1].

Diyanet İslam İlmihali, 1978’de İstanbul’da 19 İslam ülkesinden din ve astronomi bilginlerinin katıldığı Rü’yet-i Hilal konferansında, hilalin görülmesi esas olmakla birlikte, astronomların hesapla belirlediği ay başlarına da dinen itibar edileceği kararına varıldığını aktarır [P3].

Diyanet takvimi nasıl hazırlanır?

Fakihlerin çoğunluğuna göre kamerî ay, hilalin güneş battıktan sonra yeryüzünün herhangi bir yerinden görülmesiyle ya da görülebilecek durumda bulunmasıyla başlar [K114] [K107]. Bugün hilalin nerede ve ne zaman görülebileceği hesapla hatasız olarak tespit edilebilmektedir [K107].

Diyanet İşleri Başkanlığı hesaplarını hilalin dünyanın herhangi bir yerinde görülebilir olmasını dikkate alarak yapar ve takvimleri bu görülebilirlik esasına göre hazırlar [K114].

Kavuşum anı neden esas alınmaz?

Ay ile güneşin kavuşum (ictima) anında ay yeryüzünün hiçbir yerinden görülemez. Diyanet İslam İlmihali, ayet ve hadislerde hilal ve görmekten söz edildiği için ayın başlangıcına kavuşum anının değil, hilalin yeryüzünden ilk kez görülebilir hâle geldiği zamanın esas alınması gerektiğini belirtir [P3].

Neden bazı ülkeler farklı günde başlıyor?

Türkiye’de ve İslam ülkelerinin çoğunda takvimler hilalin görülebilirliğine dayanan hesaplarla düzenlenir [K107]. Az sayıda ülke ise ayın başlangıcında kavuşum anını ya da hilalin kendi ülkelerinden görülmesini esas alır [K107] [K114]. Bazı ülkelerin Türkiye’den bir gün önce veya sonra oruca başlaması ve bayram yapması bu yüzdendir [K107].

Kurul’a göre bu tür içtihat farkından doğan uygulamalar kimsenin ibadetine zarar vermez [K107]. Diyanet’in Vakit Hesaplama sitesi de farklı uygulamaların ibadetin geçerliliğini etkilemediğini belirtir [K114].

Yurt dışında yaşıyorsanız

Başka bir ülkede bulunan Müslüman, bayramını bulunduğu ülkeye göre yapar ve bayram sevincini oradaki Müslümanlarla birlikte yaşar [K107] [P1]. Yurt dışında oruç vakitleri için yurt dışında ve uzun günlerde oruç sayfasına bakabilirsiniz.

Ramazan girmiş olabilir diye önceden oruç tutmak

Ramazan ayı girmediği hâlde “belki girmiştir” düşüncesiyle ihtiyaten Ramazan’dan bir iki gün önce oruç tutmak mekruhtur; bu güne “şek günü” denir [K109]. Ramazan’ı karşılama niyeti taşımadan bu günde oruç tutmanın hükmü nafile oruçlar sayfasında anlatılır.