Kefaret orucu nasıl tutulur? 60 gün, ara verme ve fakir doyurma

Bu sayfa, kefaret gerektiğinde bunun nasıl yerine getirileceğini anlatır. Hangi durumların kefaret, hangilerinin yalnızca kaza gerektirdiği orucu bozan ve bozmayan şeyler sayfasında ayrıntılı olarak yer alır.

Kefaret ne zaman gerekir?

Kefaret yalnızca Ramazan ayında tutulan orucun mazeretsiz ve bilerek bozulmasıyla gerekir; başka oruçların bozulmasında yalnızca kaza yeterlidir [P3] [P2]. Kurul’un 2023 tarihli kararına göre başlanmış bir Ramazan orucu cinsel ilişkiyle bozulursa her iki taraf için kaza ve kefaret gerekir [K06]. Geçerli bir mazeret olmadan bilerek yemek ve içmek ise Hanefîlere göre kaza ve kefaret, Şâfiîlere göre yalnızca kaza gerektirir [K06]. Hangi durumların kaza, hangilerinin kefaret gerektirdiği orucu bozan ve bozmayan şeyler sayfasında ayrıntılı olarak yer alır.

Kurul, mazeretsiz olarak orucu bilerek bozmanın büyük günah olduğunu, kefaretin yanında tövbe etmenin ve bozulan orucu kaza etmenin de gerektiğini belirtir [K43].

Kefaret gerekmeyen bazı durumlar

• Oruca hiç başlamadan o günü oruçsuz geçirmek: Kurul’a göre kefaret, oruç tutmamanın değil, başlanmış orucu bilerek bozmanın sonucudur. Ramazan’ın sonraki günlerinde oruç tutmayı bırakan kişiye yalnızca kaza ve tövbe gerekir [K156] [K05].
• Yolculuk başladıktan sonra orucu bozmak: Yolculuk bir mazeret olduğu için kefaret değil, yalnızca kaza gerekir [K60].
• Ramazan dışında tutulan kaza orucunu bozmak: Bilerek bozulsa bile yalnızca kaza gerekir [P3].

Kefaret orucu nasıl tutulur?

Oruç kefareti, iki kamerî ay ya da 60 gün hiç ara vermeden oruç tutmaktır [K43] [P1]. İslam İlmihali bunu şöyle açıklar [P3]:

• Kefarete bir kamerî ayın ilk gününde başlanırsa iki ay boyunca ara vermeden tutulur. Bu iki ay 29’ar gün çekse bile iki tam ay tutulduğu için kefaret tamamlanmış olur.
• Ayın başka bir gününde başlanırsa hiç ara vermeden 60 gün tutulur.

Kefaret orucuna niyetin, gün battıktan sonra en geç imsak vaktine kadar yapılması ve niyette bunun kefaret orucu olduğunun belirtilmesi gerekir [P1].

Ramazan ve bayram günlerine dikkat

Kefaret orucu kesintisiz tutulduğu için tutulacak günlerin Ramazan ayına ve oruç tutmanın haram olduğu günlere denk gelmemesi gerekir [P3]. Oruç İlmihali bu yüzden başlamadan önce oruç tutulamayacak günlerin hesaba katılmasını, özellikle Ramazan günleri ile Ramazan Bayramı’nın birinci günü ve Kurban Bayramı’nın dört gününün kefaret günleriyle çakışmamasını ister [P2]. İslam İlmihali’ne göre başlanmış kefaret orucu bitmeden Ramazan girerse kefaretin yeniden tutulması gerekir [P3].

Kefarete ara verilirse

Kefaret orucunun ara verilmeden tutulması gerekir; herhangi bir sebeple ara verilir ya da eksik tutulursa, 60 gün baştan ve kesintisiz tutulur [P3] [P2].

Âdet dönemi

Kadınların kefaret orucu sırasında araya giren âdet günleri bu kuralın dışındadır [K154]. Âdet bitince hiç beklemeden kalınan yerden devam edilir ve iki ay tamamlanır [K154]. Âdet dışındaki bir sebeple ara verilirse kefarete baştan başlamak gerekir [K154]. İslam İlmihali, âdet bittiği hâlde temiz günlerde oruç tutmayıp ara veren kadının da kefarete yeniden başlaması gerektiğini belirtir [P3].

Yolculuk ve hastalık

Kurul’un aktardığına göre Hanefîlerde, kadınların âdet hâli dışında hiçbir sebeple kefaret orucuna ara verilmez [K155]. Yolculuk gibi bir sebeple ara verilirse önceden tutulan günler nafile oruç sayılır ve kefarete baştan başlanır [K155]. Kurul, hastalık ve yolculuk sebebiyle ara verilebileceğini ve mazeret bitince kalınan yerden devam edilebileceğini söyleyen mezheplerin görüşüyle de amel edilebileceğini belirtir [K155].

Oruç tutamayan kişi kefareti nasıl öder?

Kefaret orucunu tutmaya gücü yetmeyen kişi, 60 yoksulu bir gün ya da bir yoksulu 60 gün doyurur [K43] [P1]. İslam İlmihali bu konuda şu ayrıntıları verir [P3]:

• Yaşlılık ya da hastalık sebebiyle oruç tutamayan kişi 60 yoksulu sabah ve akşam doyurabilir ya da yemek bedelini yoksulun eline verebilir.
• Her günün yiyeceği bir fitre miktarıdır. Bu bedel 60 ayrı yoksula verilebileceği gibi, 60 gün boyunca her gün bir fitre miktarı olarak tek bir yoksula da verilebilir.
• 60 günlük bedelin tamamı tek bir günde tek bir yoksula verilirse yalnızca bir günün yerine geçer.

Oruç İlmihali de yemek yedirmek yerine yemeğin bedelini ödemenin geçerli olduğunu belirtir [P2].

Bu sayfada tutar verilmiyor. Diyanet o yılın fitre tutarını açıkladığında tutarlar sitede ayrıca yayınlanacak.

Birden fazla oruç bozulduysa

Aynı Ramazan’da ya da farklı Ramazanlarda bilerek bozulan oruçların hepsi için tek bir kefaret yeterlidir; ancak bozulan her oruç ayrıca kaza edilir [K64]. Kefaret yerine getirildikten sonra yeniden bilerek bozulan bir Ramazan orucu için yeni bir kefaret gerekir [K64] [P3].

Kefareti düşüren durumlar

İslam İlmihali’ne göre kefaret gerektiren bir şeyle orucunu bozan kişi, aynı gün kendi isteği dışında oruç tutamayacak kadar hastalanırsa ya da kadın aynı gün âdet görür veya lohusa olursa kefaret düşer [P3]. Hastalığa kişinin kendisi kasten sebep olmuşsa kefaret düşmez; aynı gün sefer mesafesinde bir yolculuğa çıkmak da kefareti düşürmez [P3].

Oruç İlmihali de kefaretin gerekmesi için Ramazan orucuna imsaktan önce niyet edilmiş olmasını ve orucu bozmayı mubah kılan hastalık gibi bir durumun ortaya çıkmamış olmasını şart sayar; aksi hâlde yalnızca kaza gerekir [P2].

Kaza borcunun nasıl tutulacağı için kaza orucu sayfasına bakabilirsiniz.