Âdet, lohusalık, düşük, hamilelik ve emzirmede oruç

Âdet ve lohusalık döneminde oruç

Âdet ve lohusalık döneminde oruç tutmak caiz değildir; tutulsa da geçerli olmaz. Kurul, fakihlerin bu konuda görüş birliği içinde olduğunu belirtiyor [K50] [P1].

Bu dönemde tutulamayan oruçlar temizlendikten sonra kaza edilir. Bu dönemde kılınmayan namazlar ise kaza edilmez. Kurula göre bütün mezhepler bu iki konuda birleşiyor [K50].

Gün içinde âdet başlarsa

Oruca niyet edip gün içinde âdet görmeye başlayan kadının orucu bozulur; o günün orucunu da temizlendikten sonra kaza eder [K51] [P1].

Akşama kadar oruçlu gibi davranmak gerekmiyor. Kurul yalnızca, Ramazan’ın hassasiyeti gözetilerek başkalarının yanında yiyip içilmemesinin uygun olacağını belirtiyor [K51].

Düzensiz âdet kanaması

Âdet süresi her kadında aynı değildir ve kişinin önceki tecrübelerine göre belirlenir. Kurulun verdiği süreler Hanefî mezhebine göredir: âdet en az üç, en çok on gün sürebilir, iki âdet arasındaki temizlik süresi de on beş günden az olmaz [K52] [K53].

Buna göre düzensiz kanamalarda üç ile on gün arasındaki kanama âdet sayılır; bu günlerde oruç tutulmaz, sonra kaza edilir. On gün dolunca gusledilir ve namaza, oruca başlanır [K52] [P1].

Âdet geciktirici ilaç kullanmak

Kanama olmazsa

İlaç etkisiyle de olsa kanama görülmedikçe âdet hâli başlamış sayılmaz; bu sürede tutulan oruç geçerlidir [P1].

İlaca rağmen kanama olursa

Kurul, âdet geciktirici ilaçların her zaman etkili olmayabileceğini hatırlatıyor ve Hanefî mezhebindeki sürelere göre şu ayrımı yapıyor [K53]:

• Önceki âdetin bitiminden en az on beş gün sonra, âdet kanı renginde bir kanama başlar ve en az üç gün sürerse bu kanama âdet sayılır; bu günlerde oruç tutulmaz [K53].
• Kanama on günü aşarsa, kişinin alışılmış âdet süresinden sonraki kısım istihâze (özür kanı) sayılır ve tutulamayan oruçlar kaza edilir [K53].
• İlacın yan etkisi olarak âdet dönemi dışında görülen, âdet kanı niteliği taşımayan lekeler de istihâze hükmündedir. Özür kanı gören kadın orucunu tutar [K53].

Kaynakların bu ilaçlar hakkındaki görüşü

Oruç Sıkça Sorulanlar yayını, âdet hâlini önlemek için ilaç kullanılmasının vücut sağlığı bakımından tavsiye edilmediğini belirtiyor [P1]. Kurul ise âdet görmenin sağlığın göstergesi olan doğal bir durum olduğunu, zaruret olmadıkça ibadet amacıyla da olsa buna müdahale edilmemesi gerektiğini ifade ediyor [K53].

İlaç kullanmayı düşünüyorsanız önce doktorunuza danışmanızı öneririz.

Düşük sonrası oruç

Kurula göre düşük yapan kadının oruç tutup tutamayacağı, düşüğün lohusalık sebebi sayılıp sayılmamasına bağlıdır [K54].

Mezheplerin görüşleri

Hanefî ve Hanbelî mezheplerine göre el, ayak veya parmak gibi uzuvları belirmiş bir düşükten sonra gelen kan lohusalık kanıdır; uzuvlar belirmeden olan düşükten sonraki kan ise özür kanı sayılır. Şâfiî ve Mâlikî mezheplerine göre ise her düşük lohusalık sebebidir [K54].

Kurul, Hanefî ve Hanbelî görüşünün, düşenin cenin olup olmadığının ancak uzuvlara bakılarak anlaşılabildiği dönemlerde verildiğini, bugün tıbbi verilerin dikkate alınması gerektiğini belirtiyor [K54].

Kurulun vardığı sonuç

Düşenin cenin olduğu biliniyorsa, uzuvlar belirmiş olsun ya da olmasın kadın lohusa hükmündedir ve oruç tutmaz [K54] [P1].

Düşük sonrasında sağlığınızla ilgili kararlar için doktorunuza danışmanızı öneririz.

Hamilelikte ve emzirirken oruç

Hamilelik ve çocuk emzirme, Ramazan orucunu tutmamak için geçerli mazeretlerdendir [K55] [P1].

• Kendisinin ya da çocuğunun zarar görmesinden endişe eden hamile veya emziren kadın oruç tutmayabilir [K55] [K56].
• Zarar görme ihtimali kuvvetliyse oruç tutmaması gerekir [K56].
• Kendisi dayanabilecek durumdaysa ve çocuk bundan etkilenmeyecekse oruç tutabilir [K55].

Tutulamayan oruçlar, şartların elverişli olduğu başka bir zamanda kaza edilir [K55] [K56].

Kurul bu konuda alanında uzman bir hekime danışılmasını uygun görüyor [K55] [P1].

Sağlık açısından kaynakların söyledikleri şöyle özetlenebilir:

• Dünya Sağlık Örgütü’nün Doğu Akdeniz Bölge Ofisi, gebelikte oruç kararının kişiye özel olarak ve sağlık çalışanıyla birlikte verilmesini öneriyor (İngilizce) [S1]. Bebek hareketlerinde azalma, sürekli kusma, bayılma, idrarın renginde veya miktarında değişiklik ve olağan dışı yoğun terleme gibi işaretlerde hemen sağlık çalışanına başvurulmasını istiyor [S1]. Sahurun gebe ve emziren anneler için özellikle önemli olduğunu da belirtiyor [S1].
• 2025 tarihli bir şemsiye derleme, gebelikte orucun erken doğum, düşük doğum ağırlığı, gebelik diyabeti veya preeklampsi riskini artırdığına dair yeterli kanıt bulunmadığını, ancak bu konuda kanıta dayalı bir kılavuzun da henüz olmadığını bildiriyor (İngilizce) [S2].
• 2024 tarihli bir meta-analiz ise gebeliği Ramazan’a denk gelen annelerin bebeklerinde doğum ağırlığı ve erken doğum açısından fark görmezken, çocuklukta ve yetişkinlikte bazı olumsuz sağlık sonuçlarıyla ilişki bildiriyor; gebeliğin ilk üç ayını hassas dönem olarak gösteriyor (İngilizce) [S3].

Kısacası bilimsel kanıt henüz kesin değil. Hamilelikte veya emzirirken oruç tutmayı düşünüyorsanız kararı doktorunuzla birlikte verin.

Hastalık sebebiyle oruç tutamama ve fidye konuları için hastalıkta oruç sayfasına bakabilirsiniz.