Oruçluyken ilaç kullanmak: hap, astım spreyi, dilaltı ilacı, merhem, fitil

Hap ve ağızdan alınan ilaçlar

Diyanet’in Oruç Sıkça Sorulanlar yayınına göre ağızdan alınan ilaçlar, hangi sebeple alınırsa alınsın yeme içme ile aynı hükümdedir ve orucu bozar [P1]. Hapın su ile ya da susuz yutulması bu sonucu değiştirmez [P1].

Bu durumda neyin gerektiği, ilacın neden alındığına göre değişir [P1]:

• Orucu bozmayı dinen mübah kılacak ölçüde bir rahatsızlık yüzünden ilaç alındıysa oruç bozulur, yalnızca kaza gerekir [P1].
• Geçerli bir mazeret olmadan alındıysa oruç bozulur ve kefaret de gerekir [P1].

Her gün ilaç kullanmak zorunda olan hastaların oruç tutup tutmayacağı, kazası ve fidyesi Hastalıkta oruç sayfasında anlatılıyor.

Hollanda Aile Hekimleri Derneği’nin hasta bilgilendirme sitesi Thuisarts (Felemenkçe), Ramazan’da ilaçların kendi başına bırakılmamasını ve kullanım şeklinin kendiliğinden değiştirilmemesini öneriyor; bazı ilaçların iftar ile sahur arasında alınabileceğini, uzun etkili veya deriye yapıştırılan formların seçenek olabileceğini, bunun ise hekimin kararı olduğunu belirtiyor [S1]. Türk Kardiyoloji Derneği’nin hasta bilgilendirme sayfası da günde tek doz alınan bazı ilaçların sahura veya iftara kaydırılabileceğini ve ilacın her gün aynı saatte alınmasının önemli olduğunu belirtiyor [S2]. İlaç saatlerinizi değiştirmeden önce doktorunuza ve eczacınıza danışın.

Astım spreyi (nefes açıcı)

Nefes darlığı dışında oruç tutmaya engel başka bir sağlık sorunu olmayan astım hastası, nefesini rahatlatan spreyi ağzına sıkarak oruç tutabilir; bu ilaç orucu bozmaz [K13] [P1]. DİYK’nın 2005 tarihli kararı da hükmü, kişinin sağlığının oruç tutmaya uygun olması ve başka bir hastalığının bulunmaması şartına bağlar [K07]. Kurulun 1994 tarihli kararı da ağza püskürtülen astım ilacının orucu bozmadığını belirtir [K09].

Din İşleri Yüksek Kurulu (DİYK) bu hükmün gerekçesini şöyle açıklar: bir kullanımda ağza sıkılan miktar çok azdır, önemli kısmı ağızda ve nefes yollarında emilir ve kalan kısmın mideye ulaştığı kesin olarak bilinmez [K13]. Kurul, bu miktarın abdest alırken ağızda kalan sudan daha az olduğunu ve kesin olan bir şeyin şüpheyle bozulmayacağı kuralını da hatırlatır [K13].

Spreye mecbur olan astım hastasının oruç tutmama ruhsatı, kazası ve fidyesi Hastalıkta oruç sayfasında yer alıyor.

Kronik akciğer hastalıklarında oruçla ilgili çalışmaları tarayan 2025 tarihli bir sistematik derleme, durumu stabil astım ve KOAH hastalarında orucun hastaneye yatış oranlarını ve solunum testlerini belirgin biçimde etkilemediğini, ancak çalışmaların küçük ve sınırlı olduğunu bildiriyor (İngilizce) [S3]. Derlemenin önerileri Ramazan’dan önce doktorla görüşmeyi, kişiye özel risk değerlendirmesini ve gerekirse ilaç düzeninin ayarlanmasını öne çıkarıyor [S3]. Astım ilaçlarınızın kullanımını doktorunuzla planlayın.

Dilaltı hapı

Bazı kalp hastalıklarında dil altına konan hap orucu bozmaz [K14] [K07] [P1]. DİYK’nın açıklamasına göre bu hap ağız dokusunda emilip kana karışır ve mideye bir şey ulaşmaz [K14].

Türk Kardiyoloji Derneği’nin hasta bilgilendirme sayfası, oruç tutarken ilaçların düzenli alınmamasının veya bırakılmasının hastalığın kötüleşmesine yol açabileceğini, bu nedenle ilaç düzeninin Ramazan’dan önce gözden geçirilmesi gerektiğini belirtiyor [S2]. Kalp ilaçlarınızla ilgili her değişikliği doktorunuzla birlikte yapın.

Nikotin bandı

Nikotin bandı orucu bozmaz [K15]. DİYK’ya göre deriden emilen maddeler yeme, içme ve beslenme anlamına gelmez [K15]. Sigara ve nargilenin hükmü Sigara, nargile ve nikotin bandı sayfasında.

Merhem ve ilaçlı bant

Deriye sürülen merhem ve deriye yapıştırılan ilaçlı bant orucu bozmaz [K16] [K07]. DİYK, deriden emilimin çok az ve yavaş olduğunu, bunun yeme içme anlamına da gelmediğini belirtir [K16].

Fitil

Kadınların vajinal yoldan kullandığı fitil orucu bozmaz; DİYK bunu, bu bölge ile sindirim sistemi arasında bağlantı bulunmamasına dayandırır [K17] [K07].

Makattan kullanılan fitil de orucu bozmaz [K17] [K07]. Kurulun açıklamasına göre sindirim ince bağırsakta tamamlanır, fitilin gıda verme özelliği yoktur ve makattan fitil almak yeme içme anlamına gelmez [K17].

Lavmanın hükmü farklıdır ve şarta bağlıdır; ayrıntısı Muayene ve tıbbi işlemler sayfasında.